Guido Geelen

teksten

De Tilburgse School& Piet Hein Eek: ‘Ark van Noach’ III

Liesbeth de Jong

groep expositie De Tilburgse School, De Ark van Noach III

Bij een bezoek aan Museum De Pont te Tilburg bots je bijna onmiddellijk na binnen binnenkomst tegen de ‘Ark’ aan. Je kunt er moeilijk omheen. Ook letterlijk niet. Bijna ingeklemd tussen de muren van de doorgang naar de immense expositieruimte van het museum verspert het zwartgeschilderde gevaarte je als het ware de weg. Het heeft nog het meeste weg van een omgekeerde zeecontainer. Op ranke pijlers geplaatst, rust het op een ‘vlonder’, waar levensgrote diersculpturen onmiddellijk je nieuwsgierigheid opwekken. Doorboringen in de glanzende ‘huid’ tonen dat de wirwar aan bogen en uitstulpingen van kleine diersculpturen en in tact gehouden gietkanalen ook binnenin het lijf voortwoekert. Inmiddels heb je zo als vanzelf de spaarzaam verlichte binnenruimte van de ark betreden. Langzaam wennen je ogen aan het schemer en steeds ontdek je weer een ander schilderstuk of ets die er is opgehangen tegen de donkere achtergrond waarmee de ‘ark’ van binnen is bekleed. Een stilleven van dode vogels die aan een spijker aan de muur hangen te versterven. Symbolische verwijzing naar Christus aan het kruis. Elders directe beelden daarvan. Planten en bloemen in diverse stadia weergegeven, van kleurige zomertooi tot kaal en (schijnbaar) doods, brengen metamorfose en de kringloop van het bestaan tot uiting.
Maar ook die achtergrond zelf onthult. Het zwart laat een stortvloed van beelden over ondergang en lijden maar ook beelden van hoop en troost in flarden fotocollages bovendrijven. Het totaal ontvouwt een schouwspel dat in lijn met het oerverhaal van Noach’s ark wil ‘vertellen’ van behoud en belofte ondanks chaos en vernietiging.
De vijf kunstenaars (Paul van Dongen, Guido Geelen, Marc Mulders, Reinoud van Vught, en Ronald Zuurmond), die werk in deze installatie hebben bijeengebracht, vormen al langere tijd een verbond dat van lieverlee de naam De Tilburgse School is gaan dragen. Allen hebben hun wortels in Tilburg, hechten aan het werken met klassieke materialen en technieken en voelen zich door mentaliteit en vriendschap met elkaar verbonden. Met de ‘Ark van Noach’ hebben ze op een heel speciale wijze vorm gegeven aan een van de wezenlijke kenmerken van De Tilburgse School, het steeds opnieuw naar voren halen van een gezamenlijk motief dat voortkomt uit de geestelijke en picturale erfenis van het christendom, jodendom en humanisme. “Wij beschouwen ons (toch heel verschillend) werk als een soort ark van de christelijke iconografie, of althans een bijdrage daaraan. Als een bijdrage aan het bewaren, behoeden en herinneren van de beelden en verwoordingen van ‘gelovige’ inhouden en ervaringen. Er is een hele canon van religieus zijn die het gevaar loopt op te lossen in een mist van niet meer verstaan worden. Die canon behoeden en beschermen door hem levend te houden en in een nieuwe vorm om te zetten, zien we mede als onze taak.”
Zij vroegen de bekende Nederlandse vormgever Piet Hein Eek een moderne ark te ontwerpen en te bouwen, waarin zij hun werk in wisselende presentaties kunnen tonen. De ‘Ark van Noach’ is inmiddels op de vierde plek aangeland. Na Amsterdam, Berlijn en Antwerpen doet de ark nu Tilburg aan.