Guido Geelen

teksten

Een zevenhondervoudig kunstwerk!

Maart 2003, Schooldomein (Peter van Kester)

project Coathooksculptures for primary schools ‘De Kleiberg’ and ‘De Toermalijn’

Kunstenaars zijn vaak net grote kinderen die in hun beelden en schilderijen naar hun jeugd terugkeren. Maar zijn kinderen ook altijd kunstenaars? Geleerden hebben er dikke boeken over geschreven. Kinderen zouden nog onbevangen reageren en een natuurlijk contact hebben met kunst. Het zou hen kunnen helpen in hun ontplooiing. In Tegelen onthulden de basisscholen De Toermalijn en De Kleiberg eind vorig jaar een uniek kunstwerk dat dergelijke vragen actueel maakt. Het is geen sculptuur maar een kapstok die zich als een reusachtig lint door de twee scholen slingert met ruim zevenhonderd beeldjes erboven in allerlei vormen en kleuren. Bijzonder is dat de meeste beeldjes door de leerlingen zelf zijn gemaakt.

Het is een opmerkelijk samenwerkingsproject tussen twee onafhankelijke scholen. De openbare Jenaplanschool De Toermalijn en de katholieke basisschool De Kleiberg hebben elk hun eigen gebouw maar gebruiken een aantal lokalen gemeenschappelijk als overloop. De afgelopen jaren pleegden ze nieuw- en verbouw en werkten met dezelfde architect en aannemer. In het kader van de percentageregeling wilde De Toermalijn een kunstwerk. Via via kwam men in contact met de Amsterdamse organisatie Kunst en Bedrijf die gespecialiseerd is in het begeleiden van kunstopdrachten op scholen. Adviseur

Mari Boeijen besprak met de kunstcommissie de wensen en mogelijkheden. Vervolgens selecteerde hij uit het brede bestand van Kunst en Bedrijf twaalf kunstenaars die hem voor deze opdracht geschikt leken. Inmiddels bleek ook De Kleiberg geïnteresseerd en al snel besloten de partijen de kunstactiviteiten te bundelen. Van de twaalf voorgestelde kunstenaars gooide het werk van Guido Geelen bij beide scholen hoge ogen. Voor De Kleiberg die graag de streekgeschiedenis van de tegel- en dakpanindustrie in het kunstwerk wilde betrekken, speelde mee dat Geelen vaak met klei werkt.

Kapstok als sculptuur

Vanaf het begin probeerden Kunst en Bedrijf en Geelen de samenwerking tussen de scholen, die vooral pragmatisch is, vorm te geven in het project. Al snel ontstond het idee één kunstwerk te maken dat beide gebouwen visueel zou verbinden. Geelen dacht aan een klei-sculptuur die zich als een uitvergrote bedelarmband door de gangen van beide scholen zou bewegen. Bij nader inzien vond hij dit te voor de hand liggend. Ook zouden de vele 'haken en ogen' voor de kinderen gevaarlijk kunnen zijn. Toen is er gekozen voor iets functioneels: een kapstok waarvoor de leerlingen en leerkrachten zelf beeldjes zouden maken. Zo zou iedere haak iets eigens krijgen, passend bij de gebruiker.
Mari Boeijen: "Essentieel bij kunstopdrachten is dat de partijen actief samenwerken. Wanneer de school zich afwachtend opstelt, moet alles van de kunstenaar komen. Als de school actief meedenkt, kan er iets bijzonders ontstaan, iets dat ze niet verwacht hadden. Deze wisselwerking proberen we op gang te brengen en nauwlettend te bewaken. Daarom hebben we in Tegelen de leerkrachten allemaal naar het atelier van Geelen gehaald, waar ze tekst en uitleg kregen. Het was essentieel dat beide scholen het project samen droegen en het resulteerde in een bijzonder kunstwerk."

Thema's

Geelen trad op als coördinerend regisseur: "Ik heb gegalvaniseerde steigerbui-zen gekozen en speciale aluminium haken ontworpen, met kleine plateaus erboven voor de sculptuurtjes. Met de leerkrachten hebben we thema's vastgesteld die aansloten bij de lessen en de belevingswereld van de leerlingen: muziekinstrumenten, dieren, knuffels, cijfers, het alfabet, het klimaat, het bos maar ook typisch Nederlandse symbolen als trapgeveltjes, molentjes en Maxima en Willem-Alexander. Zo ontstonden er fraaie reeksen." Ook de leerkrachten maakten een ontwerp. Deze werden met bladgoud afgewerkt zodat er op de kapstokken regelmatig vergulde haken opduiken die voor een soort ordening zorgen.

Veel handwerk

Op een stuk tempex ter grootte van een ansichtkaart maakten de Toermalijn-leerlingen een tekening die Geelen vervolgens uitsneed. Zo verkreeg hij kleine modellen die in aluminium werden afge-goten. Op De Kleiberg hebben de kinderen hun beeldjes zelf geboetseerd, onder begeleiding van Geelen. Geelen: "Dat ging niet vanzelf. De oudere leerlingen hadden de neiging hun beeldjes te ingewikkeld te maken, met armpjes en uitsteeksels die in het gebruik makkelijk afbraken. De jongste leerlingen waren eigenlijk nog te klein. Dit losten we op door hen zandbakvormpjes te geven zodat ook zij iets konden maken." Het was een enorm karwei om de ruim zevenhonderd beeldjes stuk voor stuk uit te zagen en af te gieten of bij te werken, te glazuren en te bakken. In de alumini-umgieterij was Geelen alleen al twee dagen bezig om de beeldjes te sorteren! Ook mochten de werkstukken hun kinderlijke uitstraling tijdens de afwerking niet verliezen. Dus moest Geelen ieder stuk zelf ter hand nemen en kon hij niets uitbesteden aan assistenten.

Gemeenschappelijk project

Bijzonder waren de educatieve kanten van het kunstwerk. De leerlingen maakten excursies naar de aluminiumgieterij waar ze zelf konden zien hoe hun werkstukken werden gegoten. Ook leerden ze zich te verplaatsen in anderen want ze maakten hun beeldje eigenlijk voor iemand anders. Want tegen de tijd dat hun haak klaar was, schoven de leerlingen door naar een volgende groep en kregen ze een andere haak. Het figuurtje moest persoonlijk maar tegelijk algemeen zijn zodat het over tien jaar nog boeit. Geelen die bekend staat als perfectionist, is zeer te spreken over de samenwerking met Kunst en Bedrijf: "Zo'n gemeenschappelijk en intensief project kost veel extra inspanning. Soms zag ik het even niet meer zitten maar dan wist Kunst en Bedrijf de partijen steeds weer op een lijn te krijgen. Het is echt een gemeenschappelijk project geworden!"

Trots

Vorig jaar november is het kunstwerk opgeleverd en iedereen is enthousiast, vooral ook de mensen die aanvankelijk nogal sceptisch tegen het project aankeken. Hans van der Ven van De Toerma-lijn: "De kinderen en docenten zijn er trots op. We vreesden dat de haken misschien niet goed zouden voldoen maar dat bleek onterecht; ze werken prima. Nog steeds krijgen we reacties van bezoekers die verrast vragen of we de kapstokken zelf hebben gemaakt. Ze zijn er verrukt over!" Maar ook de kinderen blijven enthousiast. Sommigen proberen al lang van te voren hun favoriete haak voor het volgende jaar te reserveren.