Guido Geelen

teksten

Kunst langs de Limes

Augustus 2010, Keramiek

project Boom voor Nieuw Werklust

De Limes (spreek uit lie-mes) is de grens van het Romeinse Rijk die de eerste 400 jaar van onze jaartelling door Nederland liep. Nu is de Limes het grootste archeologische monument van Nederland. Slechts delen ervan zijn zichtbaar. De Limes is vooral opgegaan in ons huidige landschap én in onze samenleving. De Romeinen brachten hun monetaire stelsel, taal, schrift, religie, gebruiken en technieken mee naar ons land. Hiermee leeft de Limes, zichtbaar en onzichtbaar. Verschillende kunstenaars maakten de Romeinse grens in Zuid-Holland weer zichtbaar. In Katwijk, Valkenburg, Leiderdorp, Alphen aan den Rijn, Zwammerdam, Rijnwoude en Bodegraven markeren diverse kunstwerken die grens. Sommige werken zijn de afgelopen jaren geplaatst, enkele tijdelijke kunstwerken werden vorig jaar geplaatst tijdens het themajaar Leve de Limes, de afronding gebeurt dit jaar. Al die kunstwerken verbeelden de Limes op een eigen manier en tonen aan dat de Romeinse grens een geheel is. Ze vormen met en bij elkaar een grens van beeldende kunst en maken dit belangrijke archeologische monument tastbaarder.
De provincie Zuid-Holland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de realisatie van de kunstwerken. De tijdelijke projecten bij Fort Wierickerschans (Bodegraven) en Rijnwoude waren initiatieven van Kunstgebouw, Erfgoedhuis Zuid-Holland en Landschapsbeheer Zuid-Holland. In Wierickerschans hebben bewoners en bezoekers kunnen genieten van evenementen, muziek en lezingen.

Een belangrijk project is de Boom voor Nieuw Werklust (2010) van Guido Geelen in Hazerswoude-Rijndijk. In een stalen boom van zo'n acht meter hoog werden uiteenlopende keramische voorwerpen als een telefoon, stofzuiger, toetsenbord, poef, autoband en hoed opgehangen. De voorwerpen verwijzen naar archeologische vondsten van alle tijden en het materiaal rode klei naar de dakpannen van de voormalige dakpannenfabriek Nieuw Werklust en het feit dat de Romeinen ons de dakpan hebben gegeven. De locatie is het terrein van de dakpannenfabriek, een
Rijksmonument naast de Oude Rijn, dat ernstig is vervallen. Het werk is geplaatst in de tuin van de directeurswoning. Het is een tijdelijk werk waarin het thema vergankelijkheid tot uitdrukking wordt gebracht. De ongeglazuurde voorwerpen zullen door weer en wind veranderen: stukslaan, vallen, scheuren of barsten. De boom blijft tot september staan.

Andere projecten langs de Limes zijn onder meer het beeld Brittenburg (2009) van Nicolas Dings, Vondsten op het dak (2005)van Mirjam Bakker, een Latijnse inscriptie (2006) en Romeinse portretten
(2006) van Titus Nolte, een Romeinse ruiterhelm (2009) van Alphons van Leeuwen / Leon Veerman en een tijdelijke poort van Paul de Kort.
Het kunstwerk van Nicolas Dings staat in Katwijk. Op een tafelplateau waarin de plattegrond van het Romeinse grensfort de Brittenburg is gegraveerd, staan de soldaten van keizer Caligula opgesteld om te vechten tegen de zee. In Alphen aan den Rijn staan 10 Romeinse figuren op het dak van het appartementencomplex Palazzo. De beelden van Mirjam Bakker verwijzen naar de archeologische vondsten die op deze plek zijn gedaan. Eveneens in Alphen maakte beeldhouwer jan van Ipenburg Romeinse munten in brons na en plaatste deze in het plaveisel van het Rijnplein. In juni werd in Zwammerdam een poort onthuld van beeldhouwer Paul de Kort. Hierin zijn geluiden te horen en beelden te zien die verwijzen naar Rome op een warme dag. Alphons van Leeuwen en Leon Veerman tenslotte lieten een eigentijdse kopie van een koperen Romeinse ruiterhelm aanbrengen op een granieten zuil in Bodegraven. Nog in ontwikkeling is de Limes Liberator van Michiel van Bakel. Een interactieve installatie in het veld, bestaande uit twee grote hoorns waarin geschreeuwd kan worden. Als dat gebeurt gaan er signaallampen branden die de voormalige Limes zichtbaar maken. Op initiatief van DS Landschapsarchitecten en Kunstgebouw gaan diverse gemeenten de Limes markeren in de openbare wegen die de vroegere grens van het Romeinse Rijk kruisen. Zij doen dat met de speciaal ontworpen Limes-straatsteen waarvan er steeds twee op de kruisingen worden geplaatst.